Zwaar gegoten geelkoperen kariatide- of hermeschacht met Januskop – 17e/18e-eeuwse stijl

Zwaar gegoten geelkoperen kariatide- of hermeschacht met Januskop – 17e/18e-eeuwse stijl

Intrigerend en zwaar uitgevoerd antiek geelkoperen (messing/bronzen) sculpturaal fragment van 591 gram, oorspronkelijk vervaardigd als het centrale stamstuk van een grote altaarkandelaar, armkandelaar of orthodoxe kerkkroon. Het object is uitgevoerd in de rijke vormtaal van het 17e-eeuwse maniërisme en de vroege barok en vormt door zijn krachtige plastiek, dikwandige gietwerk en oude patina een prachtig kunstkamer-object op zichzelf.

Iconografie en Vormgeving Het beeld is dubbelzijdig (als een Januskop) vormgegeven, zodat het vanuit elke hoek in een vrijstaande opstelling bewonderd kon worden:

• Het hoofd: Beide zijden tonen een expressief, gestileerd gelaat met grote amandelvormige ogen, gekrulde haarlokken en een karakteristieke hangsnor. Op het hoofd rust een geprofileerde cilindrische opstand.

• Twee verschillende voorzijden: De torso is asymmetrisch en aan weerszijden verschillend gedecoreerd. De ene zijde heeft het karakter van een klassieke herme of kariatide, met krachtig krullende schoudervoluten en een corsage met geruite arcering. De andere zijde toont een gewelfde borstkas met daarin gegraveerd het Byzantijnse/Servische vuurslagkruis (tetragrammaton of ocilo: een kruis geflankeerd door vier halve manen/vuurslagen), wat wijst op een herkomst uit de orthodoxe kerkkunst van Zuidoost-Europa / de Balkan (invloedsfeer van het Habsburgse en Byzantijnse Rijk).

• Getordeerde schacht: Onder de geplooide gordel en het geschubde rokje (lambrekijn) gaat het onderlichaam over in twee in elkaar strengelende, spiraalvormig gedraaide slangenbenen (torse) die aan de onderzijde eindigen in voluten op een cilindrische kraag.

Techniek en Constructie Het stuk is ambachtelijk en dikwandig gegoten in een tweedelige zandvorm (de fijne verticale deelnaad is op de flanken nog mooi zichtbaar) en na het gieten koud nabewerkt (geciseleerd) met burijn en vijl. De kopse vlakken aan de boven- en onderzijde vertonen authentieke, concentrische draaisporen van een vroege draaibank.

Over de gehele lengte loopt een rechte, holle doorboring (ca. 8–9 mm diameter) waar oorspronkelijk de smeedijzeren kernstang (doorn) van de kandelaar of kroon doorheen liep. Dankzij deze doorlopende opening is het stuk zeer eenvoudig — zonder te boren of te lijmen — op een pinstatief of sokkeltje van hout of natuursteen te plaatsen.

Specificaties & Conditie

• Materiaal: Dikwandig gegoten geelkoper / brons met een fraai, warm ouderdomspatina en sporen van kopergroen in de dieper gelegen delen.

• Datering: Laat 17e tot 18e/vroeg 19e eeuw (traditioneel gegoten naar 17e-eeuws vroeg-barok model).

• Herkomst: Midden- / Zuidoost-Europa (Balkan / Donauregio).

• Hoogte: ca. 27 cm.

• Diameter pasvlakken: ca. 2,2 cm (binnendiameter doorboring ca. 8–9 mm).

• Gewicht: 591 gram.

• Conditie: Zeer goede, authentieke en onverprutste staat met fraaie ouderdoms- en gebruikssporen (waaronder lichte slijtagesporen van de oorspronkelijke ijzeren doorn op de kopse randen).