Monumentaal ensemble van drie vroege Japanse Imari pronkschotels (44–47 cm) – Edo-periode (ca. 1690–1720)

Herkomst: Buitenplaats Huis Landfort, Megchelen (Collectie Dr. Luyken)

Korte omschrijving

Een museaal en historisch ensemble van drie monumentale porseleinen Imari schotels van uitzonderlijk formaat (doorsnedes van maar liefst 44, 45 en 47 cm), vervaardigd in Arita tijdens de late Genroku- / vroege Edo-periode (ca. 1690–1720). Dit trio heeft een ononderbroken, gedocumenteerde herkomst uit de historische inboedel van het Koetshuis van de Gelderse buitenplaats Huis Landfort (Megchelen).

Beschrijving van de schotels

Dit zeldzame ensemble toont het meesterschap van de 18e-eeuwse Japanse porseleinschilders in het klassieke Imari-palet: onderglazuur kobaltblauw gecombineerd met ijzerrood en verfijnd opglazuur bladgoud (kinrande).

1. Schotel met 'Bijin' (Japanse schonen op het terras) – ca. 45 cm

Een uiterst zeldzaam figuratief exemplaar. Het centrale medaillon toont bloeiende pioenen, omzoomd door een diepblauw-gouden bies. De marli is verdeeld in zes sprekende velden:

• Drie cartouches met Bijin: Elegante dames in traditionele gewaden, zittend op een houten veranda met uitzicht op een gestileerd berg- en waterlandschap.

• Drie waaiervormige panelen: Gedecoreerd met bloeiende prunustakken tegen een decor van geometrische textiel- en brokaatpatronen (shippo).

• Het goudwerk op de gewaden en het ruitwerk is bijzonder gaaf bewaard gebleven.

2. Gelobde schotel met kraanvogels (Tsuru) – ca. 47 cm

Het grootste stuk van het ensemble, voorzien van een elegante geschulpte en geribde rand (fluted rim).

• Het centrum toont een rijk gevulde siervaas op een balustrade met pioenen en chrysanten.

• De gewelfde rand bevat twee grote cartouches met kraanvogels aan een rivieroever tussen wuivende waterplanten – in de Japanse iconografie het symbool voor een lang en voorspoedig leven.

• Geflankeerd door weelderige chrysantenboeketten onder wolkvormige lambrequins in diepblauw en goud.

3. Schotel met feniksen (Hō-ō) voor én achterzijde – ca. 44 cm

• Voorzijde: Centraal een vaas met pioenen binnen een geometrische blauwwitte ring, omgeven door een dicht, fijn geschilderd tapijt van bloeiende prunustakken in ijzerrood en goud. Drie grote cartouches tonen dynamische feniksen op een rood-wit brokaten fond.

• Achterzijde (bijzonder): In tegenstelling tot de gangbare florale ranken, is de marli aan de onderzijde verrijkt met vier vlot gepenseelde feniksen in krachtig onderglazuur blauw.

Baktechniek & Authenticiteit

• Proensporen (Spur marks): Alle drie de schotels tonen op de ongeglazuurde standring en de bodem de karakteristieke proensporen (de kleisteuntjes die noodzakelijk waren om deze enorme schalen tijdens de hoge stook in de oven te ondersteunen).

• Glazuur & Scherf: Dik, licht blauwgroen getint veldspaatglazuur met de typische ijzeroxidatie ('oranjehuid') langs de standringen.

• Geen latere 19e-eeuwse reproducties, maar origineel vroeg exportporselein uit de bloeiperiode van de VOC-handel met Deshima.

Volledige herkomstketen (Provenance)

• Buitenplaats Huis Landfort (Megchelen): Historische inboedel van het Koetshuis, collectie familie Dr. Johann Albert Luyken (1785–1867) en nazaten (bewoning 1823–1970).

• Boedelverkoop Koetshuis Huis Landfort: Geveild op 12 januari 2013, catalogus-/kavelnummer 2591 (originele veilingstickers nog aanwezig op de standringen).

• Collectie J.W. Strik: Aangekocht tijdens de boedelverkoop van 2013.

• Collectie Monasso: Rechtstreeks verworven van J.W. Strik.

Specificaties

• Herkomst: Japan (Arita / Imari)

• Periode: Edo-periode, ca. 1690–1720 (vroege 18e eeuw)

• Materiaal: Hard-paste porselein, onderglazuur blauw, ijzerrood email en goud (kinrande)

• Afmetingen:

  • Schotel 'Bijin': diameter ca. 45 cm

  • Schotel 'Kraanvogels' (gelobd): diameter ca. 47 cm

  • Schotel 'Feniksen': diameter ca. 44 cm

• Conditie: Uitstekende antieke staat gezien de ouderdom van ruim 300 jaar. Kleuren helder en fris, minimale en eerlijke slijtage aan het opglazuur goud conform de leeftijd. Geen barsten of haarlijnen; standringen en glazuur gaaf met originele baksporen.